Ia denok noizbait sentitu dugun eta beti berdin hasten den traba bat dago: presio motel bat oiaren amaieran, azken haginaren atzean justu. Batzuetan bi egunetan pasatzen da, batzuetan hilabete gutxira itzultzen da, eta batzuetan oia puztuta, ahoa guztiz irekitzeko zailtasuna edo belarriraino hedatzen den min batekin batera iristen da. Eta orduan, ohiko azterketa batean, esaldia agertzen da: hagin zorrotz barneratu bat duzu.
Hortik aurrera hasten dira benetako zalantzak. Minik egiten ez badit, kendu behar da hala ere? Han utz daiteke bizitza osorako? Egia al da hortzak okertuko zaizkidala? Eta zenbat denbora egongo naiz aurpegia puztuta? orthofacial-en, Bilbon, erabaki hori ez da arau orokorragatik hartzen ezta «mundu guztiak kentzen dituelako» ere, baizik eta erradiografia, hagin zorrotzaren kokapen zehatza eta inguruan gertatzen ari dena begiratuta.
Zer da hagin zorrotz barneratu bat
Hagin zorrotzak, edo hirugarren haginak, hirugarren molarrak dira. Ateratzen diren azken piezak dira, normalean 17 eta 25 urte bitartean, gainerako hortzeriak dagoeneko bere lekua hartu duenean. Arazoa ulertzeko erraza da: aho askotan jada ez dago hezur erabilgarririk bigarren molarraren atzean. Haginak bultzatu egiten du, ez du tokirik aurkitzen eta harrapatuta geratzen da.
Hortza erabat hezurrez edo oiaz estalita geratzen denean, hagin zorrotz barneratuaz edo atxikiaz hitz egiten dugu. Koroaren zati bat bakarrik agertzen denean eta gainerakoa oiaren azpian jarraitzen duenean, erdi barneratua deitzen zaio, eta infekzio gehien eragiten dituen egoera da, zeren bakterioak eta janari hondarrak pilatzen diren patrika moduko bat geratzen baita, ezein eskuilak iristen ez duena.
Ez dira guztiak berdin harrapatuta egoten
Kokapenak adinak baino askoz gehiago agintzen du. Hagin zorrotz bat zuzen egon daiteke, aurreko hortzerantz makurtuta, horizontalean etzanda edo baita masailezurraren adarrerantz biratuta ere. Garrantzitsua da, halaber, inguruko egiturekiko duen harremana: masailezurrean, beheko hortzetako nerbioarekin, ezpainari eta kokotsari sentikortasuna ematen diena; goiko masailezurrean, sinu maxilarrarekin. Horregatik erradiografia panoramikoa da gutxienekoa, eta kasu konplexuenetan hiru dimentsiotako hortz-eskaner batekin osatzen da, erroa eta nerbioa benetako kokapenean ikusteko aukera ematen duena ezer ukitu aurretik.
Hagin zorrotzak arazoak ematen ari denaren seinaleak
Barneratutako hagin zorrotz asko urteetan zehar isilik egoten dira. Beste batzuek ohartarazi egiten dute, nahiz eta ez beti min agerikoarekin. Hauek dira baloratzea merezi duten seinaleak:
- Min edo presio errepikatua oiaren atzeko aldean, batez ere bolada bidez agertzen bada.
- Oia hanturatua, gorrituta edo zapaltzean zapore txarrarekin, perikoronaritis deitzen dena.
- Ahoa normaltasunez irekitzeko zailtasuna, masailezurra blokeatuta geratzen den sentsazioa edo zurruntasuna murtxikatzean.
- Txantxarra bigarren molarraren atzeko aldean, ondoko haginean, hagin zorrotzak bultzatzen duen tokian justu zuloa egiten dena.
- Masailaren hantura edo lepoko guruinak bolada akutuetan.
- Halitosi iraunkorra, ohiko higienearekin hobetzen ez dena.
Xehetasun garrantzitsu bat: hagin zorrotz baten mina belarriko minarekin, alde bakarreko eztarriko minarekin edo artikulazioko trabekin nahas daiteke. Bolada beti alde berean errepikatzen bada, komeni da erradiografiarekin begiratzea eta ez analgesikoan geratzea.
Noiz kendu behar den hagin zorrotza
Hagin zorrotza ateratzea gomendatzen da hagin zorrotzak jada arazo bat eragin duenean edo, bere kokapenagatik, hori eragingo duela aurreikus daitekeenean. Ebakuntza egiteko arrazoi ohikoenak hauek dira:
- Infekzio errepikatuak. Hagin zorrotz berean perikoronaritisaren bi bolada edo gehiago nahikoa argudio izan ohi dira.
- Bigarren molarrari kaltea. Hagin zorrotza bere ondokoaren kontra makurtuta dagoenean eta bien artean txantxarra edo hezur-galera eragiten duenean. Hau da adierazpen argienetako bat, galtzen den hortza ez baita hagin zorrotza, ona baizik.
- Kisteak edo lotutako lesioak. Hortz atxiki batek urteekin kiste dentigero bat gara dezake, hezurra pixkanaka xurgatzen duena sintomarik eman gabe handia izan arte.
- Arrazoi ortodontzikoak edo kirurgikoak. Zenbait ortodontzia-tratamendu baino lehen, edo masailezurretako ebakuntza bat planifikatzen denean, hagin zorrotzek planean oztopatu dezakete. Zure kasuak ortodontzia ebakuntza ortognatikoaren aurretik eta ondoren barne hartzen badu, hagin zorrotzak kentzea hilabete batzuk lehenago programatu ohi da.
- Higienea egiteko ezintasuna. Bizitza osoan ondo garbitzea bideraezin bihurtzen duten kokapenetan erdi barneratutako hagin zorrotzak.
Eta noiz utz daitekeen bakean
Kentzeagatik kentzeak ez du beti zentzurik. Hezurrean erabat barneratutako hagin zorrotz bat, ahoarekin komunikaziorik gabea, kiste-zantzurik gabea, ondoko haginean txantxarrik gabea eta sintomarik gabea, aldizkako azterketa eta erradiografiekin zaindu daiteke. Gauza bera gertatzen da zuzen atera, bere aurkariaren kontra kosk egiten eta zailtasunik gabe eskuilatu daitekeen hagin zorrotz batekin: hortz horrek bere lana egiten du eta ez dio inori traba egiten.
Oso zabalduta dagoen mito bat ere desmuntatzea komeni da: hagin zorrotzak aurreko hortzak okertzearen errudun direlako ideia. Gaur egungo ebidentziak ez du zuzeneko kausa-harreman hori sostengatzen. Beheko ebakortzen pilaketa berantiarra inoiz hagin zorrotzik izan ez zuten pertsonetan ere gertatzen da. Alegia, badaezpada ateratzea, aurretiko ortodontzia bat babestea helburu bakarrarekin, ez dago bere kabuz justifikatuta.
Nolakoa da hagin zorrotz barneratu baten ebakuntza
Barneratutako hagin zorrotz bat ateratzea aho-kirurgiako prozedura bat da, kontsultan egiten dena, anestesia lokalarekin, eta kasu gehienetan hogei eta berrogei minutu bitartean irauten duena. Antsietate handia duten pazienteentzat, edo saio berean hainbat pieza kendu behar direnean, sedazio-aukera dago.
Eskema beti antzekoa da: oia askatzen da, hortzera iristeko ezinbestekoa den gutxieneko hezurra kentzen da, hagina zatitan ebakitzen da inguruko ehunak behartu gabe ateratzeko, albeoloa garbitzen da eta josi egiten da. Pieza zatitzeko keinu hori da hain zuzen traumatismo gutxiagoko erauzketa egitea eta inguruko egiturak, bereziki hortzetako nerbioa, babestea ahalbidetzen duena. Helburua ez da bizkortasuna, ahalik eta kalte txikienarekin ateratzea baizik.
Ondorengo lehen egunak
Hantura gehienezko mailara iristen da 48 eta 72 ordu bitartean eta hortik aurrera jaitsi egiten da. Normala da masaila puztuta sumatzea, ubeldura pixka bat, ahoa guztiz irekitzeko zailtasuna egun batzuetan eta trabak murtxikatzean. Benetan laguntzen duena nahiko sinplea da: hotz lokala lehen 24 orduetan, agindutako sendagaia hartzea minik egin arte itxaron gabe, burua pixka bat altxatuta lo egitea, dieta biguna eta hotza lehen egunetan, eta tabakorik ez eta ahogarbitze bortitzik ez lehen astean.
Puntuak normalean zazpi eta hamar egun bitartean kentzen dira. Bizitza normala kasu gehienetan bi edo hiru egunetan berreskuratzen da, nahiz eta komeni den lehen astean ariketa bortitza saihestea. Zure kasua zabalagoa delako ebakuntza ostekoaz kezkatuta bazaude, logika bera da ebakuntza ortognatiko baten errekuperazioaz hitz egitean azaltzen duguna: egun bakoitzean zer dagokion jakiteak edozein aholku generikok baino beldur gehiago kentzen du.
Noiz deitu klinikara
Hiru egoerak kontsulta eskatzen dute: hirugarren edo laugarren egunetik aurrera hobetu beharrean okertzen den mina, albeolitis lehorra adieraz dezakeena; sukar altua edo gero eta hantura handiagoa laugarren egunaren ondoren; eta gasa bat hogei minutuz hozkatu ondoren gelditzen ez den odol-jarioa. Hirurak ez dira larriak garaiz artatzen badira, eta guztiek dute konponbidea kontsultan.
Erabakia erradiografia aurrean duela hartzen da
Denbora badaramazu oiaren amaieran noizbehinkako trabekin, edo hagin zorrotz barneratu bat duzula esan dizute eta ez dakizu nola jokatu, zentzuzkoena ez da hurrengo min-bolada itxarotea ezta errutinaz ebakuntza egitea ere. Haginaren benetako kokapena, nerbioarekiko duen harremana eta ondoko hortzaren egoera ikustea da, eta informazio hori mahai gainean dagoela erabakitzea.
Orthofacial-en aho eta maxilofazialeko kirurgialariak gara, hagin zorrotz bakoitza banaka baloratzen dugu eta argi azaltzen dizugu hura ateratzeko arrazoirik dagoen, zaintzea komeni den edo dagoen bezala utz daitekeen. Eskatu zure hitzordua Bilboko gure klinikan eta zalantzak argituko ditugu diagnostiko zehatz batekin.