Badago arazoa edozein ispiluk baino hobeto erakusten duen argazki bat: profileko argazkia. Kokotsa aurreratuta dagoela dirudi, beheko ezpaina goikoaren aurretik geratzen da eta aurpegiaren beheko aldea kanporantz bultzatzen dela ematen du. Eta, horrez gain, jende askok beranduago aurkitzen duen xehetasun bat dago, ia beti dentistarenean: ahoa ixten denean, beheko hortzek goikoen aurretik egiten dute hozka, hain zuzen ere alderantziz gertatu beharko lukeenean.
Horrek izen bat du, eta baita konponbide bat ere. Prognatismo mandibularra deitzen zaio, eta masailezurren hazkundearen nahasmenduen artean paziente gehien kontsultara eramaten dituenetako bat da, arrazoi estetikoengatik zein funtzionalengatik. Orthofacial klinikan, Bilbon, lehenengo egiten duguna ez da zein teknika erabili erabakitzea, desorekaren jatorria zein den aztertzea baizik; izan ere, masailezur nabarmen batek ez du beti esan nahi masailezurra handiegia denik.
Zer da prognatismo mandibularra?
Prognatismoaz hitz egiten dugu beheko masailezurra goiko masailezurraren eta aurpegiaren gainerako egituraren aldean aurreratuta dagoenean. Hortzen arteko oklusioari dagokionez, horrek normalean III. mailako maloklusioa eragiten du: beheko ebakortzek goikoen aurretik egiten dute kontaktua, eta horri aurreko gurutzatutako hozkada deitzen zaio.
Ez da ezaugarri arraroa. Osagai hereditario handia du eta familia bereko hainbat kiderengan errepikatu ohi da. Kasu batetik bestera gehien aldatzen dena larritasun-maila da: badira profilak apur bat aurreratuta daudenak eta profiletik bakarrik antzematen direnak, eta badira hozkada inongo puntutan ondo egokitzen ez den kasuak, non murtxikatzea eguneroko ahalegin bihurtzen den.
Benetako prognatismoa eta itxurazko prognatismoa
Bereizketa horrek tratamendu osoa baldintzatzen du, eta, beraz, hasieratik ulertzea komeni da:
- Benetako prognatismoa: beheko masailezurra behar baino gehiago hazi da eta bere posizio idealaren aurretik dago.
- Itxurazko prognatismoa: beheko masailezurrak tamaina normala du, baina goiko masailezurra motz geratu da edo atzeratuta dago. Ikusizko emaitza bera da: kokotsa nabarmena dirudi, nahiz eta arazoa eragiten duen hezurra goiko masailezurra izan.
- Kasu mistoak: beheko masailezurra zertxobait handia da eta, aldi berean, goiko masailezurra zertxobait motza. Uste baino ohikoagoak dira.
Horregatik, masailezurra txikitzeko eskatuz kontsultara iristen diren paziente batzuek hasieran imajinatzen zutenaren bestelako tratamendu-plana izaten dute: kasu askotan aurreratu behar dena goiko masailezurra da, edo bi hezurrak aldi berean. Goiko masailezurra motza denean beheko masailezurra bakarrik atzeratzeak aurpegiaren erdiko herena okertu dezake eta emaitzari itxura zaharragoa eman diezaioke.
Zergatik agertzen da masailezur nabarmena?
Arrazoi nagusia genetikoa da: aurpegiaren hazkunde-eredua heredatu egiten da, altuera bezala. Oinarri horren gainean, beste faktore batzuek ere eragin dezakete:
- Nerabezaroan ohikoa baino luzaroago irauten duen mandibularen hazkundea, batez ere gizonezkoetan.
- Goiko masailezur estua edo gutxi garatua, haurtzaroan aho bidezko arnasketarekin, alergiekin edo adenoideekin lotu daitekeena.
- Urteetan zehar aurrerantz egiten den mihiaren posizioa eta ohiturak.
- Askoz gutxiagotan, helduaroan hezur-hazkundea areagotzen duten alterazio hormonalak edo garapeneko nahasmenduak.
Zenbait kasutan, masailezurra ez da soilik aurrerantz mugitzen, alde batera ere desbideratzen da. Hori gertatzen denean, arazoa ez da soilik sagitala, eta komeni da desbideratutako masailezurra eta kirurgia ortognatikoaren bidez nola zuzendu aztertzea ere, planteamendu kirurgikoa aldatu egiten baita.
Ez da profileko kontua bakarrik
Ia paziente guztiak arrazoi estetikoengatik etortzen dira, baina eguneroko ohiturak aztertzen ditugunean, urteetan normaltzat hartu diren sintomak agertzen dira:
- Murtxikatze eraginkorra ez izatea: zaila da elikagaiak ebakortzekin moztea eta pazienteek azkenean beti alde bera erabiltzen dute.
- Hortzen higadura eta esmaltearen hausturak, hortzen arteko kontaktua dagokion tokian gertatzen ez delako.
- Beheko hortzoien atzeratzea, behar bezala jasan beharko ez luketen karga jasaten baitute.
- Artikulazio tenporomandibularreko ondoeza, klikak edo egunaren amaieran muskulu-tentsioa.
- Mintzamenaren aldaketak, batez ere hortzen arteko kontaktua behar duten soinuetan.
- Erlaxatuta daudenean guztiz ixten ez diren ezpainak eta etengabeko nekea ematen duen aurpegi-itxura.
Konbinazio horrek prognatismoa arazo funtzional bihurtzen du, eta ez soilik kapritxo estetiko. Hozkada zuzentzeak bi alderdiak hobetzen ditu normalean aldi berean.
Nola aztertzen da kasua erabaki bat hartu aurretik?
Diagnostikoa ez da argazki bati begiratuta egiten. Klinikan azterketa klinikoa, hozkadaren analisia, argazki estandarizatuak, aho barruko eskanerra eta hezurra hiru dimentsiotan erakusten duen CBCT bat konbinatzen ditugu. Informazio horrekin guztiarekin, pazientearen eredu birtuala sortzen dugu eta masailezurren mugimendua simulatzen dugu ezer ukitu aurretik.
Plangintza horri esker, galdera garrantzitsuei erantzun diezaiekegu: zenbat atzeratu behar den beheko masailezurra, goiko masailezurra aurreratu behar den, kokotsaren kirurgia gehitu behar den eta profila nola geratuko den. Gainera, 3D inprimatutako ferula kirurgikoak sortzeko aukera ematen digu, plana ebakuntza-gelara milimetroko zehaztasunez eramateko. Hori funtsezkoa da kirurgia ortognatiko minimoki inbaditzailean.
Zer tratamendu daude prognatismoarentzat?
Haurrengan eta nerabeengan
Pazientea oraindik hazten ari den bitartean, garapena bideratzeko aukera dago. Goiko masailezurraren zabalkuntzak eta aurreko trakziorako gailuek bi hezurren arteko harremana nabarmen hobetu dezakete une egokian erabiltzen badira, normalean 7 eta 11 urte bitartean.
Ez dute beti gerora egin beharreko kirurgia saihesten, beheko masailezurrak nerabezaroaren amaierara arte hazten jarraitzen baitu, baina arazoaren tamaina murriztu dezakete.
Helduengan: kamuflaje ortodontikoa edo kirurgia
Hazkundea amaitu ondoren, ortodontzia-aparatuek ezin dute hezurren posizioa aldatu. Une horretan, bi bide nagusi daude:
- Kamuflaje ortodontikoa: hortzak okertu egiten dira hozkada egokitzeko, hezurren posizioa aldatu gabe. Desadostasun arinetan aukera egokia izan daiteke, baina ez du profila aldatzen eta muga biologiko argiak ditu. Kasu handietan behartuz gero, hortzoien atzeratzea eta berrerortzea eragin dezake.
- Kirurgia ortognatikoa: masailezurrak dagokien tokian kokatzen dira. Tratamendu egokia da arazoaren jatorria eskeletikoa denean, eta hori da prognatismoa duten paziente heldu gehienen kasua.
Zertan datza ebakuntza?
Teknika diagnostikoaren araberakoa da. Benetako prognatismoaren kasuan, beheko masailezurrean osteotomia bat egiten da atzeratzeko; goiko masailezurra motza denean, maxilarra aurreratzen da; eta kasu mistoetan bi hezurrak saio berean mugitzen dira, kirurgia bimaxilar baten bidez. Askotan, kokotsaren kirurgia, genioplastia izenekoa, gehitzen da kokotsaren azken proiekzioa doitzeko.
Prozedura guztia aho barrutik egiten da, kanpoan orbain ikusgarririk utzi gabe, eta titaniozko plaka eta torlojuekin finkatzen da; horiek ez dira kendu behar izaten. Gaur egun, ahoa ez da alanbrez itxita mantentzen: pazienteek dieta biguna egiten dute lehen egunetatik. Errekuperazioa benetan nola garatzen den jakin nahi baduzu, prozesua azaltzen dugu kirurgia ortognatikoaren ondorengo errekuperazioari buruzko astez asteko gida honetan.
Zenbat irauten du prozesu osoak?
Prognatismoaren tratamenduak ortodontzia eta kirurgia konbinatu ohi ditu. Aurretiazko ortodontzia-faseak hortzak hezur bakoitzaren gainean dagokien posizioan jartzen ditu eta 6 eta 18 hilabete artean iraun dezake, kasuaren arabera. Ondoren, ebakuntza egiten da eta, ondoren, hilabete batzuk behar izaten dira hozkadaren azken doikuntzak egiteko. Oro har, paziente gehienek urte eta erdi eta bi urte eta erdi bitartean irauten duen prozesua egiten dute.
Kostua ere aldatu egiten da arrazoi beragatik: ez baita gauza bera masailezur bakarra edo biak mugitzea, eta ez baita gauza bera kasu erraza edo asimetria batekin lotutako kasua. Artikulu honetan azaldu dugu zein faktorek zehazten duten masailezurraren ebakuntza baten prezioa.
Noiz komeni da balorazio bat eskatzea?
Egoera hauetakoren batekin identifikatzen bazara, komeni da aztertzea: beheko hortzek goikoen aurretik egiten dute hozka, ezin dituzu elikagaiak ebakortzekin moztu, zure profilak argazkietan molestatzen zaitu, hortzen higadura nabaritzen hasi zara edo hainbat azterketatan III. mailako hozkada duzula esan dizute.
Lehen kontsultak gertatzen ari zaionari izena jartzeko eta zure kasua ortodontziarekin, kirurgiarekin edo bien konbinazioarekin konpon daitekeen jakiteko balio du. Diagnostiko argi batekin eta plan zehatz batekin kontsultatik ateratzeak, normalean, azalpen orokor batek baino beldur handiagoa kentzen du.
Orthofacil-en, Bilbon, prognatismo-kasu bakoitza 3D plangintza digitalarekin aztertzen dugu eta simulazioa erakusten dizugu ezer erabaki aurretik. Erreserbatu zure balorazio-kontsulta eta zure kasua aurrean dugula erantzungo diegu zure galderei.